Infoflash

08/07/2026

Gereserveerd voor leden

Wetsontwerp tot versterking van het VAPZ

In uitvoering van het regeerakkoord heeft de federale regering een nieuwe stap gezet in de versterking van de tweede pensioenpijler voor zelfstandigen. Ze heeft hiertoe meer bepaald op 15 juni een wetsontwerp tot wijziging van de programmawet (I) van 24 december 2002 ingediend. Het ontwerp beoogt het VAPZ-stelsel te versterken door enerzijds het maximum te verhogen en anderzijds meer zelfstandigen de mogelijkheid te bieden om op een eenvoudige en fiscaal ondersteunde manier aanvullende pensioenrechten op te bouwen.
Het wetsontwerp
Het wetsontwerp voorziet in drie concrete aanpassingen aan het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen, het VAPZ.
1. Verruiming van de toegang voor zelfstandigen in bijberoep
Voortaan zullen ook zelfstandigen in bijberoep toegang krijgen tot het VAPZ, voor zover zij sociale bijdragen verschuldigd zijn op een jaarlijks beroepsinkomen van minstens 1.922,16 euro (drempelbedrag voor 2026).
Dit is een belangrijke versoepeling. Tot nu toe was de toegang voor zelfstandigen in bijberoep beperkter en gekoppeld aan voorwaarden die in de praktijk slechts door een kleinere groep werden vervuld. Het wetsontwerp wil die toegang beter afstemmen op de werkelijke loopbaantrajecten van zelfstandigen.
2. Verhoging van de maximale VAPZ-bijdrage
Het maximumbijdragepercentage voor het klassieke VAPZ wordt verhoogd van 8,17% naar 8,50%. Omdat het sociale VAPZ wettelijk 15% hoger ligt dan het klassieke VAPZ, stijgt het maximumbijdragepercentage voor het sociale VAPZ automatisch van 9,40% naar 9,78%.
Voor zelfstandigen betekent dit dat zij, binnen de wettelijke grenzen, een hogere bijdrage kunnen storten voor hun aanvullend pensioen. Dit kan bijdragen tot een sterkere pensioenopbouw binnen de tweede pijler.
3. Verduidelijking van de minimumbijdrage
Het wetsontwerp verduidelijkt ook dat wanneer de toepassing van het maximumpercentage leidt tot een bijdrage die lager ligt dan het wettelijke minimum, het minimumbedrag toch van toepassing blijft. De minimumbijdrage voor het VAPZ bedraagt dus 100 euro per jaar, ongeacht het inkomen.
Met deze verduidelijking wordt een interpretatieprobleem weggewerkt dat in de praktijk reeds langer werd gesignaleerd.
Inwerkingtreding en regularisatie voor 2026
Wat de inwerkingtreding betreft, werd na het advies van de Raad van State voorzien dat de wet in werking treedt op de dag van haar bekendmaking in het Belgisch Staatsblad. Er wordt bovendien een regularisatiemogelijkheid voorzien om rekening te houden met VAPZ-bijdragen die in 2026 reeds werden betaald.
Zelfstandigen die in 2026 al VAPZ-betalingen hebben verricht, zullen dus daardoor vanaf de datum van inwerkingtreding aanvullende betalingen kunnen doen binnen de nieuwe, verhoogde bijdragegrenzen. Op die manier kunnen zij ook voor 2026 reeds voordeel halen uit de hogere bijdragepercentages.
Aandachtspunt voor pensioeninstellingen
Het wetsontwerp zal de komende dagen verder worden behandeld in tweede lezing in de Kamercommissie Sociale Zaken, Werk en Pensioenen. Pensioeninstellingen doen er daarom goed aan om deze ontwikkeling nu al nauwgezet op te volgen.
Zodra de tekst definitief is aangenomen en gepubliceerd, zal een gerichte communicatie naar de betrokken zelfstandigen aangewezen zijn. Daarbij verdient vooral de nieuwe toegang voor zelfstandigen in bijberoep, de verhoging van de bijdragepercentages en de regularisatiemogelijkheid voor 2026 bijzondere aandacht.
Besluit
Dit wetsontwerp vormt een gerichte maar betekenisvolle versterking van de aanvullende pensioenopbouw voor zelfstandigen. Door de toegang tot het VAPZ te verruimen, de maximale bijdragepercentages te verhogen en de minimumbijdrage te verduidelijken, wordt de tweede pensioenpijler voor zelfstandigen flexibeler en toegankelijker gemaakt.
PensioPlus volgt de verdere parlementaire behandeling op en zal haar leden informeren zodra de nieuwe bepalingen definitief zijn aangenomen en gepubliceerd.

Het PensioPlus team

Meer lezen

07/07/2026

Vrije toegang

WAP-minimumrendement blijft ook in 2027 op 2,5%

De wettelijke minimumrendementsgarantie op aanvullende pensioenen blijft ook in 2027 behouden op 2,5%. De FSMA heeft vorige week de rentevoet voor de berekening van de minimale rendementsgarantie bedoeld in artikel 24 van de WAP gepubliceerd op haar site. Voor 2027 blijft het minimum dus ongewijzigd ten opzichte van 2025 en 2026.
De minimumrendementsgarantie is een belangrijk beschermingsmechanisme binnen de tweede pensioenpijler. Zij zorgt ervoor dat aangeslotenen bij pensionering of bij overdracht van hun reserves na uittreding minstens recht hebben op de (netto-) gestorte bijdragen, gekapitaliseerd aan de wettelijk vastgestelde rentevoet.
Belangrijk is dat deze garantie een verplichting is van de inrichter — de werkgever of sector — en niet van de pensioeninstelling. Indien het effectieve rendement van het verzekeringscontract of het pensioenfonds onvoldoende zou zijn om de wettelijke garantie te bereiken, moet de inrichter het verschil bijpassen.
De wettelijke minimumrendementsgarantie blijft daarbij een vangnet, geen plafond. In de praktijk ligt het uiteindelijke rendement vaak hoger dan het wettelijke minimum. Uit onze jaarlijkse financiële enquête blijkt dat de Belgische pensioenfondsen over de voorbije 41 jaar gemiddeld een nominaal jaarlijks rendement van 6,2% hebben gerealiseerd. Dat onderstreept de meerwaarde van een langetermijngerichte en gediversifieerde beleggingsstrategie binnen pensioenfondsen.
Het PensioPlus team

Meer lezen

02/07/2026

Vrije toegang

FSMA publiceert jaarverslag 2025

De FSMA heeft op 29 juni haar Jaarverslag 2025 gepubliceerd. Het onderdeel over aanvullende pensioenen bevat een aantal relevante vaststellingen voor pensioenfondsen, verzekeringsondernemingen, inrichters en dienstverleners. Voor pensioenfondsen is het algemene beeld duidelijk positief. De sector blijft financieel robuust, met hoge gemiddelde dekkingsgraden en een sterke weerbaarheid tegenover liquiditeitsrisico’s. Het jaarverslag wijst daarnaast op enkele gerichte aandachtspunten voor pensioenfondsen vanuit prudentieel oogpunt, en op een beperkt aantal bredere toezichtsvaststellingen inzake aanvullende pensioenen, waarbij de correcte uitvoering van pensioenregelingen centraal staat.
Sterke financiële positie van de pensioenfondsenHet jaarverslag bevestigt de solide financiële positie van de Belgische pensioenfondsen.
Eind 2024 bedroeg de gemiddelde dekkingsgraad 142% op korte termijn en 123% op lange termijn. De dekkingsgraad bleef daarmee stabiel of verbeterde zelfs ten opzichte van 2023. Dit was onder meer te danken aan de goede financiële rendementen. Voor 2024 vermeldt de FSMA een gemiddeld rendement van 8,6%.
Ook het balanstotaal van de pensioenfondsen nam verder toe; van 48,9 miljard euro in 2024 naar 50,2 miljard euro in 2025. Tegelijk daalde het aantal vergunde IBP’s van 140 in 2024 naar 129 in 2025. Die evolutie bevestigt de verdere consolidatie van de sector, terwijl het beheerde vermogen blijft toenemen.
Daarnaast werden de tekorten verder afgebouwd. Eind 2024 hadden 12 pensioenfondsen een tekort: negen met een partieel tekort en drie met een globaal tekort. De FSMA vermeldt dat alle tekorten ten aanzien van de technische kortetermijnvoorzieningen in de loop van 2025 volledig werden weggewerkt.
Ook op het vlak van liquiditeitsrisico’s is het beeld positief. In het kader van de EIOPA stress testen werden 156 pensioenfondsen uit 18 lidstaten onderzocht, waaronder 17 Belgische pensioenfondsen. Die Belgische fondsen vertegenwoordigen 60% van de activa van de sector. Volgens het verslag blijkt uit de studie dat de Europese pensioenfondsen ook in een ernstige crisissituatie hun verschuldigde pensioenuitkeringen kunnen blijven betalen. De Belgische pensioenfondsen onderscheiden zich daarbij door een nog grotere veerkracht, omdat zij gemiddeld meer liquide beleggingen aanhouden dan hun Europese tegenhangers.
Deze vaststellingen bevestigen dat de Belgische pensioenfondsen financieel sterk staan en goed gewapend zijn tegen markt- en liquiditeitsschokken.
Aandachtspunten voor pensioenfondsen Naast deze positieve vaststellingen wijst de FSMA op een aantal aandachtspunten die blijken uit inspecties en controleacties in 2025.
Een eerste punt betreft de inning van bijdragen bij pensioenfondsen die pensioenregelingen van het type vaste bijdragen zonder gewaarborgd rendement beheren. Bij dergelijke plannen is een correcte en tijdige bijdrage-inning essentieel, aangezien het pensioenresultaat rechtstreeks afhangt van de gestorte bijdragen en het daarop toegekende rendement. De FSMA heeft in dit kader een aantal tekortkomingen vastgesteld en wijst erop dat bijdrageprocessen niet alleen correct moeten verlopen, maar ook aantoonbaar beheerst, gedocumenteerd en gecontroleerd moeten zijn.
Een tweede aandachtspunt betreft de opbouw van pensioenrechten bij indiensttreding in de loop van een maand. Volgens de FSMA zijn pensioenreglementen niet conform wanneer zij bepalen dat de pensioenopbouw pas start vanaf de eerste dag van de maand die volgt op de maand van indiensttreding, indien daardoor geen onmiddellijke opbouw van pensioenrechten plaatsvindt.
Een derde aandachtspunt betreft de prudentie van technische voorzieningen. Door de gestegen rente hanteren sommige pensioenfondsen hogere actualisatievoeten. De FSMA benadrukt dat technische voorzieningen steeds moeten worden berekend op basis van prudente parameters en veiligheidsmarges. Pensioenfondsen met een volgens de FSMA te hoge actualisatievoet werden gecontacteerd en worden verder opgevolgd.
Voor pensioenfondsen is de boodschap duidelijk: sterke financiële cijfers moeten samengaan met robuuste processen, coherente documenten, een goed werkende interne controle en voldoende onderbouwde actuariële keuzes.
Brede toezichtsvaststellingen inzake aanvullende pensioenenHet jaarverslag bevat daarnaast bredere vaststellingen over aanvullende pensioenen. Die hebben betrekking op pensioeninstellingen in het algemeen en dus, afhankelijk van het onderwerp, zowel slaan op pensioenfondsen als op verzekeringsondernemingen.
Een belangrijk thema is de uitbetaling van aanvullende pensioenen. Sinds 2025 gelden strengere uitbetalingstermijnen. Bij laattijdige betaling worden automatisch verwijlinteresten aangerekend aan de betrokken pensioeninstelling. De FSMA controleerde daarom de procedures van 17 verzekeringsondernemingen en 22 pensioenfondsen, samen goed voor 97% van de uitbetalingsdossiers in de onderzochte periode. De FSMA wijst in dit kader onder meer op het belang van correcte adresgegevens, het gebruik van recente gegevens uit het Rijksregister en een tijdige opvolging wanneer aangeslotenen niet reageren.
Daarnaast onderzocht de FSMA de behandeling van slapers. Zij herhaalt dat uitgetreden aangeslotenen niet ongunstiger mogen worden behandeld dan actieve aangeslotenen, bijvoorbeeld door een lager rendement toe te kennen of bijkomende kosten aan te rekenen. In één dossier moest de betrokken pensioentoezegging worden aangepast. Een bredere steekproef bij IBP’s en verzekeringsondernemingen bracht geen bijkomende inbreuken aan het licht.
Het jaarverslag vermeldt ook controleacties rond individuele pensioentoezeggingen, financieringstekorten bij verzekerde vasteprestatieplannen en transparantieverslagen bij verzekeraars. Deze vaststellingen tonen aan dat de FSMA de correcte toepassing van de sociale wetgeving en de transparantieverplichtingen nauwgezet blijft opvolgen.
FSMA-focus voor 2026Voor pensioenfondsen is vooral de aangekondigde focus op overdrachten naar multiwerkgeverspensioenfondsen relevant. De FSMA stelt vast dat veel kleine pensioenfondsen de voorbije jaren hebben gekozen om toe te treden tot multiwerkgeverspensioenfondsen, onder meer om gemeenschappelijke kosten over meerdere werkgevers te spreiden. De vereffening van een pensioenfonds en de overdracht van pensioenrechten naar een multiwerkgeverspensioenfonds zijn ingrijpende gebeurtenissen voor aangeslotenen en gewezen aangeslotenen. Daarom zal de FSMA in 2026 inspecties uitvoeren om na te gaan of pensioenrechten correct worden overgedragen.
Daarnaast zal zij onder meer aandacht besteden aan de beleggingsrisico’s, het prudente karakter van de financiering, de impact van beheerkosten op de pensioenopbouw en de nieuwe precontractuele informatieverplichtingen.
Het jaarverslag verwijst tot slot ook naar value for money maar dit specifiek punt lijkt in de praktijk vooral relevant voor pensioenproducten aangeboden door verzekeringsondernemingen. Niettemin bevestigt dit bredere toezichtspunt dat kosten, transparantie en toegevoegde waarde ook in de aanvullende pensioensector steeds belangrijker worden.
ConclusiesHet FSMA Jaarverslag 2025 geeft een genuanceerd maar overwegend positief beeld van de Belgische pensioenfondssector. De financiële fundamenten zijn sterk: de dekkingsgraden blijven hoog, het balanstotaal stijgt, tekorten werden weggewerkt en de sector toont zich veerkrachtig tegenover liquiditeitsrisico’s.
Tegelijk maakt het jaarverslag duidelijk dat financiële soliditeit alleen niet volstaat. De FSMA verwacht ook correcte pensioenreglementen, betrouwbare administratieve processen, prudente technische parameters, transparante communicatie en aantoonbare controlemechanismen.
Voor pensioenfondsen en inrichters is de kernboodschap dan ook helder: de sector staat er financieel goed voor, maar goed bestuur blijft bepalend. PensioPlus zal de aangekondigde toezichtspunten voor 2026 verder opvolgen en haar leden hierover blijven informeren.

Het PensioPlus team

Meer lezen